Blogs ADE 2026: zeven juridische take-aways voor de dancesector

ADE 2026: zeven juridische take-aways voor de dancesector

ADE 2026 zit erop. Ik heb drie dagen lang panels bijgewoond, er zelf een gemodereerd en in de wandelgangen met labels, platforms, CBO’s en tech-partijen gesproken. Was het alleen AI dat de Ben Klock sloeg? Nee, dat niet. Maar; het scheelt niet veel. De verschuiving van focus van AI-muziek naar iets dat nu al bepaalt of je track online komt, of je royalty’s binnenkomen en wat je catalogus waard is, was erg interessant.

Hieronder mijn zeven belangrijkste take-aways voor artiesten, producers, DJ’s, labels en promotors. Per punt: wat er gezegd werd, en wat het voor jouw contracten en administratie betekent.

1. AI-detectie is de nieuwe poortwachter

Platforms filteren AI-muziek inmiddels aan de voordeur. Beatport weert volledig of overwegend AI-gegenereerde tracks al bij de ingestie, met detectietechnologie van fraudespecialist Beatdapp. AI-ondersteunde tracks die overwegend door mensen zijn gemaakt, blijven toegestaan maar worden intern getagd voor de curatoren. Op het panel werd gedeeld dat een audit van ruim 3,5 miljoen tracks liet zien dat circa 3,2% volledig AI-gegenereerd was: zo’n 100.000 tracks die zijn verwijderd.

Opvallend was de context: de grootste zorg is niet de hobbyist met Suno of Udio (die tools zijn relatief makkelijk te herkennen), maar georganiseerde groepen die met lokaal getrainde modellen op grote schaal streams manipuleren. Volgens Beatdapp is er een sterke samenhang tussen tracks die grotendeels uit AI bestaan en actieve streamingfraude. Hun model vlagt pas bij zeer hoge zekerheid, juist om false positives bij echte artiesten te voorkomen.

Wat betekent dit juridisch?

Distributie- en labelcontracten krijgen steeds vaker garanties over AI-gebruik. Lees die bepalingen goed: wat is “AI-gegenereerd”, en wie draagt het risico als een track ten onrechte wordt geweigerd of royalty’s worden ingehouden?
Bewaar je projectbestanden, stems en versiegeschiedenis. Bij een onterechte ‘flag’ is dat je bewijs van menselijke creatie, en die is ook de basis voor auteursrechtelijke bescherming (een werk moet de persoonlijke stempel van de maker dragen en het resultaat zijn van menselijke arbeid, bestaande uit vrije, creatieve keuzes).
Ook YouTube scherpt het AI-beleid aan. In de praktijk zie ik al dat content die (deels) als AI wordt herkend minder of geen advertentie-inkomsten oplevert, ook bij miljoenen views. Een flag is dus direct een omzetrisico.

2. Toestemming, credit en compensatie worden de norm

De AFEM AI Principles stonden centraal tijdens de jaarvergadering van de Association for Electronic Music: toestemming, transparantie, licentiëring en eerlijke beloning. Sorry alvast voor de gare foto:

SACEM en BumaStemra onderschrijven deze principes. Check het AI-standpunt van BumaStemra hier.

Op het grote AI-panel (met o.a. Believe, SoundCloud, Deezer, Splice, Image-Line en NVIDIA) klonk hetzelfde geluid. Believe noemde controle, eerlijke compensatie, transparantie en consent als pijlers. Splice laat AI alleen variaties maken op door mensen gemaakte samples, waarbij de oorspronkelijke maker bij elke AI-output wordt gecompenseerd. Deezer werkt aan functies waarmee luisteraars AI-content kunnen herkennen of wegfilteren.

Daarnaast presenteerden start-ups modellen die alleen trainen op muziek van artiesten die daar uitdrukkelijk toestemming voor geven, met watermerken in de audio en een uitbetaling van het grootste deel van de opbrengst aan de bron-artiesten.

Wat betekent dit juridisch?

Een kernpunt van de AFEM-principes: oude contracten zijn nooit geschreven voor AI, en toestemming kun je er niet zomaar in lezen. Bestaande overdrachten en licenties dekken AI-training lang niet altijd. Neem in nieuwe deals expliciete AI-clausules op: mag het werk (of je stem) voor training worden gebruikt, tegen welke vergoeding en met welke credit?
Wil je niet dat je werk voor AI-training wordt gebruikt? Maak dan een machineleesbaar voorbehoud tegen tekst- en datamining (art. 15o Auteurswet, geïmplementeerd uit art. 4 DSM-richtlijn). De EU AI Act verplicht aanbieders van AI-modellen voor algemene doeleinden om zo’n voorbehoud te respecteren en een samenvatting van hun trainingsdata te publiceren (art. 53 lid 1 sub c en d AI Act).

3. AI-vocals zonder herkomst zijn een dealbreaker

Een terugkerend praktijkpunt: AI-gegenereerde vocals waarvan niet duidelijk is waarop het model is getraind. Voor labels is dat een risico dat ze steeds vaker niet willen dragen. De meest pragmatische oplossing die werd genoemd: de vocal opnieuw laten inzingen door een menselijke sessie-zanger. Dan is de herkomst helder en kun je de rechten netjes regelen. Of dat fair is of niet, laat ik voor nu even in het midden.

Wat betekent dit juridisch?

Gebruik je een AI-vocal als placeholder of schets? Plan dan een heropname in vóór je de track aan een label aanbiedt.
Leg de afspraken met de sessiezanger schriftelijk vast: vergoeding, credit en overdracht of licentie van de naburige rechten op de uitvoering.
Een stem die herkenbaar lijkt op die van een bestaande artiest kan ook buiten het muziekrecht om problemen opleveren, bijvoorbeeld via portretrecht of onrechtmatige daad.

4. AI-regels verschillen per land, en dat raakt je wereldwijde exploitatie

In het publishingpanel werd het verschil tussen Japan en Europa scherp neergezet. Dat viel mij al op tijdens de handelsmissie vanuit Dutch Music Export in 2023.

De Japanse auteurswet laat AI-training op beschermd materiaal ruim toe, zonder toestemming of vergoeding. Japan fungeert daardoor als testomgeving voor AI-bedrijven, tot onvrede van lokale rechtenorganisaties.

In Europa ligt de lat hoger: TDM-voorbehoud, transparantieplichten onder de AI Act, en CBO’s die individuele licentieafspraken met AI-partijen sluiten.

Verschillende sprekers verwachten dat de Europese standaard op termijn wereldwijd doorwerkt, simpelweg door de omvang van de Europese markt.

Wat betekent dit juridisch?

Regel in licenties met AI-partijen niet alleen wát er mag, maar ook wáár de training plaatsvindt en welk recht van toepassing is.
Een licentiemodel naar analogie van sample clearance (transparantie over gebruikte data, een verdeelsleutel tussen menselijke input en AI-output) is volgens de panels de meest kansrijke route. Wie nu onderhandelt, kan die structuur alvast contractueel vastleggen.

5. Niet geregistreerd = niet betaald

Er is veel te doen over de transparantie en afrekeningen over optredens bij de collectieve rechtenorganisaties, zoals BumaStemra en Sena. De kern: waar streaming draait op gestructureerde data, kampt de live- en clubsector nog altijd met een identificatiekloof.

Setlijsten worden niet of handmatig ingevuld, en artiest, promotor en club wijzen naar elkaar. Vroeger was daar een app voor, maar die is gestopt. Technologie helpt: muziekherkenning (MRT) in clubs en koppelingen tussen DJ-software en ISRC-codes. Maar ook dat gaat niet altijd vlekkeloos en daarnaast gaan de opnames naar verluid nog weleens mis, zonder dat de rechthebbenden daarover worden geïnformeerd.

BumaStemra zet AI-agents in om opnames aan composities te koppelen. Waar een medewerker zo’n 350 matches per dag haalt, doet een AI-agent er circa 100 in vijf minuten. Daarmee wordt ook de long tail van kleine events rendabel. AI helpt ook bij fraudedetectie, bijvoorbeeld tegen tracks die op setlijsten als tien minuten lang worden opgegeven om een groter aandeel te claimen.

Black box

Het publishingpanel maakte de keerzijde duidelijk. Veel producers zijn niet aangesloten bij een CBO en weten niet dat ze naast hun gage recht hebben op auteurs- en naburige rechtenvergoedingen. Afhankelijk van wat er precies is gedaan, kan een producer recht hebben op zowel auteursrecht op de compositie (of een bewerking daarvan, zoals bij een remix), als een naburig recht als uitvoerend kunstenaar en een naburig recht op het fonogram. Met die rechten kun je op verschillende manieren geld verdienen, bijvoorbeeld via passieve exploitatie door collectief rechtenbeheer.

Maar goed, dan moet je dus wel registreren. Geld dat niet aan een geregistreerde rechthebbende kan worden gekoppeld, belandt in de zogeheten black box. Na afloop van de termijn wordt het verdeeld naar marktaandeel. Onafhankelijke makers die zich niet registreren, financieren zo indirect de grote spelers.

Wat betekent dit juridisch?

Registreer je werken en opnames vóór de eerste release (BumaStemra voor de compositie en tekst, Sena voor de master en uitvoering) en zorg dat je metadata (ISRC, ISWC, UPC, IPI, splits) klopt bij je distributeur.
De CBO-richtlijn (2014/26/EU, art. 13) verplicht CBO’s om gelden binnen negen maanden na afloop van het boekjaar te verdelen. Kan een rechthebbende na zorgvuldig zoeken niet worden gevonden, dan gelden de bedragen drie jaar na afloop van het inningsjaar als niet-verdeelbaar.
Remixes zijn een apart aandachtspunt. Volgens een AFEM-onderzoek bestaat 30 tot 50% van dancecatalogi uit remixes, die vaak niet goed op artiestenprofielen verschijnen door gebrekkige metadata en registratie. Leg in je remixovereenkomst vast wie registreert en met welke splits.

6. Je catalogus is minder waard dan je denkt, tenzij je papierwerk op orde is

Het catalogipanel was vrij nuchter. That’s a first tijdens ADE ;-). Passief royalty’s kopen werkt niet (de les van het Hipgnosis-tijdperk); waarde ontstaat door actieve exploitatie: remixes, sync, marketing, brand building. Er zit een flinke kloof tussen wat artiesten en hun adviseurs verwachten en wat kopers bieden. Waar verkopers rekenen op multiples van 12 tot 16 keer de jaarinkomsten, liggen biedingen voor jongere catalogi eerder op 5 tot 7 keer. Muziek jonger dan tien jaar wordt gewaardeerd met ‘decay’ in het achterhoofd: de inkomsten na de hype dalen. Oudere, stabiele catalogi kunnen wel 15 keer of meer opbrengen.

Dancemuziek heeft een extra handicap: rechten zijn versnipperd en documentatie is vaak informeel. Afspraken met vocalisten op een briefje of in een WhatsApp-bericht kwamen meermaals voorbij als grootste vertraging in due diligence. Als alternatief voor een volledige verkoop winnen licentiemodellen en 50/50-partnerschappen terrein: je behoudt eigendom en krijgt een voorschot voor nieuwe investeringen.

Wat betekent dit juridisch?

Overdracht van auteursrecht moet schriftelijk (nu het akte-vereiste is komen te vervallen). Een WhatsApp-afspraak is daarvoor meestal onvoldoende, maar met name omdat daarin niet alles duidelijk geregeld zal zijn. Kan wel, maar meestal niet. Dit valt op in het due diligence-onderzoek. Zet informele afspraken nu om in ondertekende overeenkomsten.
Maak een rechtenoverzicht per track: wie is maker, uitvoerende, masterhouder; welke samples zijn geclearsd; welke side letters bestaan er.
Bepaal vooraf je doel: exit (volledige verkoop, maximale multiple) of groei (licentie of partnership, behoud van controle). Dat bepaalt de dealstructuur.
Een goede voorbereiding is het halve werk. Geen optimalisatie = geen jackpot.

7. Royalty-administratie wordt business intelligence

In het panel over royalty accounting werd tijdens ADE 2026 duidelijk hoe vaak het misgaat bij onafhankelijke labels: Google Sheets, verouderde systemen en contracten van dertig pagina’s die handmatig worden ingevoerd. Typische foutbronnen zijn escalaties (hogere percentages na het halen van drempels), cross-collateralisatie (verrekening van tekorten tussen releases) en ontbrekende of verkeerde wisselkoersen. AI wordt hier vooral gezien als hulpmiddel, niet als rekenmachine: “netto royalty” betekent per label iets anders, dus menselijke controle blijft nodig. Labels die hun afrekeningen niet op orde hebben, verliezen het vertrouwen van hun artiesten.

Wat betekent dit juridisch?

Definieer in je contracten helder wat “netto-ontvangsten” zijn en hoe escalaties en verrekening werken. Vage definities zijn de bron van de meeste royaltygeschillen die ik zie.
Maak naast je contract een beknopte deal summary of term sheet met de kerncijfers. Je royalty-accountant of software verwerkt die sneller en foutlozer dan het volledige contract.
Artiesten: vergelijk bij elke afrekening de totalen op je statement met wat er daadwerkelijk op je rekening binnenkomt. En leg in je contract een controlerecht (audit right) vast.

ADE 2026 Checklist: wat regel je nu?

Projectbestanden en stems bewaren als bewijs van menselijke creatie;
AI-garanties in je distributie- en labelcontracten laten checken;
AI-clausules opnemen in nieuwe deals (training, stem, vergoeding, credit);
TDM-voorbehoud maken als je niet wilt dat je werk voor AI-training wordt gebruikt;
AI-placeholdervocals laten heropnemen vóór je een track aanbiedt;
Werken en opnames registreren bij BumaStemra en Sena vóór release;
Informele afspraken (WhatsApp, briefjes) omzetten in getekende overeenkomsten;
Netto-definities, escalaties en audit rights in je contracten nalopen.

Tot slot

ADE 2026 liet zien dat de dancesector AI niet afwijst, maar wel eisen stelt: toestemming, transparantie en een eerlijke verdeling. Platforms handhaven dat al, CBO’s en brancheorganisaties zetten de lijnen uit en wetgeving volgt. Wie zijn contracten en administratie nu op orde brengt, staat sterker, zowel tegenover platforms als tegenover kopers en labels.